Test obciążenia glukozą (test OGTT)

Test obciążenia glukozą (test OGTT)

27.09.2022

Cukrzyca należy do grupy chorób cywilizacyjnych XXI wieku. W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost zachorowań na cukrzycę, co bezpośrednio łączy się z rozwojem cywilizacji, siedzącym trybem życia, codziennym spożywaniem wysoko przetworzonej żywności oraz produktów, o dużej zawartości cukru (napoje słodzone, wysokokaloryczne przekąski, słodycze).

Istnieją łatwo dostępne i tanie badania laboratoryjne, które odgrywają niezwykle ważną rolę w profilaktyce oraz wczesnym wykrywaniu czynników ryzyka zachorowania na cukrzycę. Jednym z badań, pozwalającym wykryć cukrzycę jest doustny test tolerancji glukozy OGTT (ang. Oral Glucose Tolerance Test).

1. Kiedy należy wykonać OGTT?

Doustny test tolerancji glukozy (OGTT) jest powszechną i łatwo dostępną metodą diagnostyczną stosowaną w celu wykrycia stanów przed cukrzycowych oraz cukrzycy, w tym cukrzycy ciążowej, a także innych zaburzeń gospodarki węglowodanowej.

Objawy, które mogą występować w przypadku zaburzeń gospodarki węglowodanowej to:

  • przewlekłe zmęczenie,
  • senność,
  • wzmożone pragnienie,
  • zwiększenie ilości oddawanego moczu,
  • suchość w ustach,
  • suchość skóry i błon śluzowych, zmniejszenie elastyczności skóry,
  • trudno gojące się rany,
  • nawracające zakażenia, szczególnie układu moczowego,
  • niezamierzona utrata masy ciała.

2. OGTT u kobiet w ciąży

Wszystkie kobiety ciężarne powinny być diagnozowane jak najwcześniej w kierunku zaburzeń gospodarki węglowodanowej. U ciężarnych z grupy podwyższonego ryzyka wystąpienia cukrzycy ciążowej należy już na początku ciąży wykonać OGTT.

Do czynników ryzyka cukrzycy ciążowej nalezą:

  • ciąża po 35 roku życia,
  • w wywiadzie porody dzieci o dużej masie ciała (powyżej 4 kg),
  • urodzenie noworodka z wadą rozwojową,
  • zgony wewnątrzmaciczne w wywiadzie,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • nadwaga lub otyłość (BMI powyżej 25 kg/m2),
  • rodzinny wywiad w kierunku cukrzycy typu 2,
  • rozpoznanie cukrzycy ciążowej w poprzednich ciążach,
  • wielorództwo,
  • zespół policystycznych jajników.

W przypadku, gdy ciężarna nie ma czynników ryzyka cukrzycy ciążowej test OGTT powinien być wykonany między 24. a 28. tygodniem ciąży.

3. Jak przygotować się do OGTT?

Przed planowanym wykonaniem testu OGTT nie powinno się radykalnie zmieniać dotychczas stosowanej diety, szczególnie w ciągu ostatnich 3 dni poprzedzających wykonanie badania, dotyczy to również nawyków związanych z aktywnością fizyczną. Nagłe ograniczenie spożycia ilości węglowodanów w codziennym żywieniu lub zwiększenie aktywności fizycznej tuz przed badaniem może spowodować nierzetelny i niemiarodajny wynik testu OGTT.  Konieczne jest natomiast zrezygnowanie ze spożycia alkoholu.

Częstym wymogiem laboratorium, w którym wykonujemy badanie, jest przyniesienie ze sobą preparatu glukozy. Glukozę możemy kupić w każdej aptece. Dlatego zapytaj o to przed badaniem, w momencie ustalania terminu.

4. Test OGTT

W dniu badania osoba zgłasza się do laboratorium rano, wypoczęta, po przespanej nocy, na czczo (od ostatniego posiłku musi upłynąć 8-14 godzin).

Przebieg badania:

  • Pielęgniarka w pierwszej kolejności pobiera krew żylną od pacjenta i oznacza glukozę na czczo.
  • Następnie w ciągu 5 minut pacjent wypija 250-300 ml wody, w której rozpuszczona jest glukoza. Osoby dorosłe oraz kobiety ciężarne wykonują test z 75 g glukozy, natomiast w przypadku dzieci ilość glukozy jest ustalana na podstawie masy ciała.
  • Dwie godziny pacjent spędza w spoczynku, rezygnując w tym czasie z picia płynów, spożywania posiłków oraz palenia tytoniu.
  • Po tym czasie pobierana jest kolejna próbka krwi żylnej, celem wykonania kolejnego pomiaru.
  • W przypadku kobiet w ciąży pobierana jest także krew żylna po 60 minutach od momentu wypicia roztworu glukozy. Natomiast u niektórych pacjentów test może ulec wydłużeniu do 180 lub nawet 240 minut.

Ważne: po wypiciu roztworu glukozy mogą wystąpić nudności, wymioty, senność lub zawroty głowy. W przypadku wystąpienia tych objawów koniecznie poinformuj o tym personel medyczny.

5. Wynik

Stan przedcukrzycowy charakteryzuje się:

  • nieprawidłową glikemią na czczo (IFG, ang. impaired fasting glucose) – gdy wartość glukozy na czczo waha się w granicach 100–125 mg/dl
  • oraz/lub nieprawidłową tolerancją glukozy (IGT, ang. impaired glucose tolerance) – wówczas stężenie glukozy w 120. minucie testu wynosi 140–199 mg/dl.

Cukrzycę rozpoznaje się, gdy wartość glukozy w 120.minucie testu wynosi 200 mg/dl lub więcej.

Cukrzycę ciążową rozpoznajemy, gdy stężenie glukozy we krwi żylnej wynosi:

  • na czczo ≤ 92 mg/dl,
  • i/lub w 60. minucie po obciążeniu glukozą stężenie glukozy wynosi ≤ 180 mg/dl,
  • i/lub w 120. minucie testu stężenie glukozy wynosi ≤ 153 mg/dl.

6. Sytuacje szczególne:

Niektóre objawy i schorzenia wymagają modyfikacji w wykonaniu testu OGTT, dlatego badanie to wykonuje się tylko na podstawie zlecenia lekarskiego.

Pamiętaj:

  • To prosty test, który pozwala wykryć poważną chorobę.
  • Test OGTT zleca tylko lekarz, nie wykonuj go na własną rękę, bez konsultacji.
  • Przed testem poinformuj lekarza o lekach, które zażywasz na co dzień.
  • Podczas 2-godzinnego testu pozostań w spoczynku i niczego nie jedz. Weź ze sobą kanapkę i zjedz ją dopiero po zakończeniu badania.
  • W przypadku nieprawidłowego wyniku koniecznie skonsultuj się z lekarzem.

Piśmiennictwo:
Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2022.

dr n. med.
Andrzej Gawrecki
diabetolog, lekarz chorób wewnętrznych
Oddział Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Szpital Miejski im. Franciszka Raszei
e-Wizyta (wideokonsultacja)
Umów wizytę
prof. dr hab. n. med.
Aleksandra Araszkiewicz
diabetolog, internista
Oddział Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Szpital Miejski im. Franciszka Raszei
e-Wizyta (wideokonsultacja)
Umów wizytę
lek. med.
Magdalena Michalak
diabetolog, lekarz chorób wewnętrznych
Oddział Chorób Wewnętrznych i Diabetologii, Szpital Miejski im. Franciszka Raszei
e-Wizyta (wideokonsultacja)
Umów wizytę
dr n. med.
Dorota Stołtny
diabetolog, lekarz chorób wewnętrznych
Oddział Kliniczny Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Schorzeń Kardiometabolicznych, Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu
Wizyta stacjonarna
Centrum Medyczne
Ul. Wolności 338b, Zabrze
e-Wizyta (wideokonsultacja)
Umów wizytę

Więcej z kategorii: Diabetologia

e-Wizyty (wideokonsultacje) i wizyty w gabinecie

Umów konsultację, otrzymaj e-receptę i e-skierowanie